Rozmowy w rodzinie
Jak rozmawiać z nastolatkiem
Z nastolatkiem lepiej rozmawia się przy okazji niż „na poważnie” przy stole. Zadawaj mniej pytań, więcej słuchaj i nie oceniaj od razu tego, co usłyszysz. Jeśli chcesz coś ustalić, powiedz, o co chodzi, i zapytaj o jego zdanie, zanim podasz rozwiązanie.
Jak poprowadzić tę rozmowę
Rozmawiajcie obok siebie, nie naprzeciwko
Jazda samochodem, gotowanie albo spacer z psem sprawiają, że rozmowa jest mniej oficjalna. Kontakt wzrokowy przy stole bywa dla nastolatka jak przesłuchanie.
Pytaj konkretnie, nie ogólnie
Na „Jak w szkole?” odpowiedź to zwykle „spoko”. Lepiej: „Co dziś było najnudniejsze?” albo „Jak poszedł ten sprawdzian z chemii?”.
Nie wyciągaj od razu wniosków
Gdy usłyszysz coś niepokojącego, powstrzymaj się od wykładu. Zdanie „Dzięki, że mi mówisz. Opowiedz więcej” sprawia, że następnym razem powie więcej.
Pytaj o jego zdanie przy ustaleniach
Jeśli chcesz porozmawiać o ocenach albo godzinach powrotu, zapytaj najpierw: „Jak Ty to widzisz? Co byłoby dla Ciebie uczciwe?”. Zasady, które współtworzy, łatwiej mu przyjąć.
Rozmawiam z nastolatkiem
- Poziom trudności
- Średni
- Czas trwania
- 8-12 minut
Sytuacja
Twój syn ma piętnaście lat i od kilku miesięcy coraz mniej rozmawia z domownikami. Wraca ze szkoły, zamyka się w pokoju i odpowiada półsłówkami. Wychowawczyni wspomina, że oceny spadają. Jedziecie razem na trening i chcesz wykorzystać tę chwilę, żeby naprawdę porozmawiać.
Z kim rozmawiasz
Twój piętnastoletni syn
Nie jest wrogi, ale ma dość pytań i rad. Odpowiada „nie wiem” i „spoko”, a gdy wyczuwa kazanie, zakłada słuchawki. Otwiera się, gdy czuje, że nikt go nie ocenia.
Rozmówca ma też prywatne cele i informacje, których nie pokazujemy z góry. Odkrywasz je wyłącznie w trakcie rozmowy, tak samo jak w prawdziwym życiu.
Co sprawia, że jest trudno
- Odpowiedzi jednym słowem nie dają punktu zaczepienia.
- Każda nuta oceny albo wykładu sprawia, że syn się zamyka.
- Temat ocen wywołuje u niego złość i przewracanie oczami.
Twoje cele
- Rozpocząć rozmowę w sposób, który nie brzmi jak przesłuchanie
- Dowiedzieć się czegoś o tym, co się u niego dzieje
- Poruszyć temat ocen tak, żeby syn miał w nim głos
Na co patrzy raport
- Czy pytania są konkretne i otwarte
- Jak reagujesz na monosylaby i zbywanie
- Czy powstrzymujesz się od oceny i wykładu
- Czy nastolatek ma wpływ na ustalenia